Искуствата од земјите-членки на Европската унија, но и од некои соседни земји нудат позитивни примери за тоа како да се зајакнат законските гаранции и да се подобри почитувањето на работничките права на новинарите и медиумските работници и во нашата земја – на пример, Франција е пример за тоа како во општата легислатива можат да се заштитат и правата на посебни категории работници како што се новинарите, а Данска, пак, е земја во која работата на новинарските синдикати во голема мера придонела за развојот и почитувањето на работничките права. Покрај тоа, гаранциите за работниот и професионалниот статус на новинарите и медиумските работници се дополнително зајакнати и со медиумската легислатива на различни земји.
Работничките права на новинарите и медиумските работници се основа за слободно, независно и професионално новинарство. За остварување на овие права потребно е познавање на правната рамка во која новинарите и медиумските работници дејствуваат како вработени во медиумскиот сектор. Самостојниот синдикат на новинари и медиумски работници, во соработка со Институтот РЕСИС, како дел од едно сеопфатно истражување ја објавува публикацијата со наслов: „Работничките права на новинарите и медиумските работници – правна рамка на Република Северна Македонија“, чија авторка е Маја Атанасова од Македонското здружение на млади правници.
Ново истражување укажува на тоа дека новинарите и медиумските работници во земјава се соочуваат со голема оптовареност во работата, ниски плати, неплатена прекувремена работа и работа во празници, голем работен стрес и загриженост за своето психичко здравје.
Колку новинари има во Македонија, каде се ангажирани, колку од нив се редовно вработени, а колкумина се хонорарци и дали тие ги уживаат загарантираните права предвидени со Законот за работните односи? Дали се чувствуваат слободни да членуваат и дејствуваат во свои синдикални организации, и колку активизмот во овие организации и пред сѐ, во ССНМ може да влијае врз подобрување на условите, безбедноста и професионализмот при работењето?
Скопје, 12 декември 2023 година
Институтот РЕСИС објавува повик за избор на експерт/ка за истражувачка методологија кој/а ќе изработи истражувачки извештај од спроведена анкета за социо-економскиот статус и работничките права на новинарите и медиумските работници во Република Северна Македонија.
Граѓанските организации, потписнички на ова барање остро реагираат на пресудата во предметот против Истражувачката репортерска лабораторија (ИРЛ) за клевета со која се загрозува слободата на здружување и слободата на изразување. Со ова се повредуваат некои од основните човекови права загарантирани со Уставот на Република Северна Македонија.
Активистите од 14 граѓански организации, членки на онлајн медиумот на заедницата Локал Актив, поминаа еднодневна обука за генерирање нови локални теми и пишување аналитички приказни што потоа ќе се објават на нивната заедничка онлајн платформа.
Ние, професионалните новинарски здруженија и граѓански организации од медиумскиот сектор категорично им се спротивставуваме на скорешните обиди за повторно враќање на државното рекламирање во медиумите. Нашата позиција доаѓа од експертската процена дека предложените измени ќе бидат исклучително штетни за медиумскиот плурализам, независноста на медиумите и слободата на новинарите и медиумските работници во Македонија.
На онлајн дебатата која се одржа во рамки на Деновите на медиумската писменост, граѓанските организации кои работат на локално ниво дебатираа за факторите кои го попречуваат вклучувањето во јавната сфера на граѓаните со различни облици на попреченост. Поттик за дебатата беа наодите од најновото истражување што го спроведоа самите граѓански организации од Источниот и Југоисточниот регион, во соработка со Институтот РЕСИС.